Joodse cultuur in het Hebreeuws

Joods Leven in Europa buiten de grote steden

Logo EU-kaderprogramma voor cultuur "Cultuur 2000"
Beeldmerk van het Landschaftsverbandes Westfalen-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

contact contact |  tijdbalk tijdbalk |  woordenlijst woordenlijst |  literatuur literatuur |  links links | Filmdocumenten van het project film | Geluidsdocumenten van het projectgeluid |  help help |  Duitse pagina D  |  Nederlandse pagina NL  |  Poolse pagina PL  | 

  U bent hier: Home


Zelfbeeld


Een oud joods grapje luidt: "Waar twee joden samen zijn, vindt men drie meningen."

Walter Rathenau - buste door Benno Elkan Walter Rathenau - buste door de kunstenaar Benno Elkan uit Dortmund.
(Bruikleen Joods Museum Westfalen)
Het is niet gemakkelijk te definiëren wat jodendom betekent. De joden zelf hebben over het karakter van de joodse identiteit gedebatteerd en discussiëren er tot op heden over. Zo is het op grond van de verscheidenheid der meningen, wat onder jodendom moet worden begrepen, en vooral op grond van de verschillende ontwikkelingen binnen de joodse gemeenten, zinvol om dit begrip – gevoel van eigen identititeit / zelfbeeld – als meervoud op te vatten.

Verschillende stromingen


Vooral sinds de Haskala, de joodse verlichting, en de Europese ontwikkelingen sinds het einde van de 18de eeuw – Rationalisme, Franse Revolutie, Emancipatie Deze term opzoeken in het glossarium, Liberalisme, om slechts enkele trefwoorden te noemen – kwam het binnen het Europese jodendom tot het ontstaan van verschillende religieuze en politieke stromingen.

Joodse rationalisten spoorden ertoe aan om naar het waarom van de religieuze tradities te vragen en naar een nieuwe positiebepaling van de joodse gemeenschap te streven. Seculaire tendensen, vooral bij het onderwijs, werden steeds sterker en vereenvoudigden de aanpassing aan het christelijke milieu. Daarmee verbonden waren vragen betreffende de handhaving van een eigen joodse identiteit en waardoor zich deze karakteriseerde. Op deze vragen werden verschillende antwoorden gegeven. Extern werd naar aanleiding van het emancipatiestreven van de joden geëist om in de meerderheidssamenleving op te gaan, om zich te assimileren – dan zouden ze, zo werd geargumenteerd, gelijkgerechtigde burgers worden. Maar deze tendens trad niet alleen als externe druk op. Veel Duitse en Nederlandse joden voelden zich in de eerste plaats als Duitse of Nederlandse staatsburgers, die nu eenmaal ook joden waren.
De Dortmunder rabbijn Benno Jacob was een patriot, die van het standpunt uitging: "Duitser is, wie Duitser wil zijn." De auteur en leraar Jakob Loewenberg vroeg zich naar aanleiding van zijn uitsluiting uit de staatsdienst af, of de doop een oplossing kon zijn. De Nederlandse zangeres Julia Culp, die er in slaagde om in het Witte Huis op te treden, loochende nooit dat ze joodse was.

Nieuw zelfbeeld


Een tweede ontwikkeling had reeds eerder tot interne joodse discussies geleid en intensiveerde deze nu nog. Vijandigheden van buitenaf veroorzaakten dat steeds meer joden naar een nieuw zelfbeeld zochten. Terwijl sommigen troost in het chassidisme  Deze term opzoeken in het glossarium vonden, hielden anderen steng aan de tradities vast. Andere joden zagen in het zionisme  Deze term opzoeken in het glossarium de oplossing van hun problemen; nog een andere groep zag dit in een gereformeerd jodendom, dat een verregaande culturele aanpassing aan de christelijke meerderheidsmaatschappij mogelijk zou kunnen maken. Vooral aan het einde van de 19de eeuw ziet men een sterke politisering van het Europese jodendom.

Terwijl in Westfalen in de 19de eeuw over reformen en de betekenis van het rabbinaat gestreden werd, zo worden ons uit de regio Groningen verschillende aanhangers van het zionisme voorgesteld. De Nederlandse jood Leo Frank daarentegen ontwikkelde zich in de loop van zijn politieke leven van zionist tot socialist.

Lees ook de volgende verhalen


Verhalen over het thema "Zelfbeeld"


Grafsteen van Shalom Shachna op de oude joodse begraafplaats in Lublin

Uitzicht op de Saul Wahl-synagoge in Lublin

De oude joodse graafsteen op de begraafplaats van Lublin

Gebouw van de Marks-Haindorf-Stichting

Portret van de rabbijn Abraham Sutro

De winkel van Hildesheim

Jakob Loewenberg als jonge leraar

Portret van Benno Jacob

Het geboortehuis van Julia Culp

Bekendmaking voor een vergadering van de Nederlandse Zionistenbond in het dorp Stadskanaal

Portretfoto van Jeanette Wolff

Clara Asscher-Pinkhof

Bella Nissenbaum

Fragment van het manuscript "Androginus" van Isaac Bashevis Singer

De Groningse synagoge

Een dicht beschreven briefkaart die in 1939 vanuit het kamp Zbaszyn geschreven werd