Kultura żydowska po hebrajsku

Życie Żydów w Europie z dala od metropolii

Logo programu UE wspierające kulturę "Kultura 2000"
Logo Stowarzyszenia Krainy Westfalia-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

Napisz do nas Kontakt |  Kalendarium: wydarzenia historyczne w skrócie Kalendarium |  Słowniczek Słowniczek |  Polecana literatura Literatura |  Odsyłacze do innych stron Odsyłacze | Dokumenty filmowe projektu Film | Dokumenty dźwiękowe projektuDźwięk |  Pomoc Pomoc |  Wersja niemiecka D  |  Wersja holenderska NL  |  Wersja polska PL  | 

  Znajdujesz się: Strona główna


Mobilność i migracja


Ucieczka i wypędzenia, od czasów biblijnych są stałymi punktami w historii żydowskiej, tak jak specyficzna mobilność ukształtowana specyficznymi faktorami gospodarczymi.

Członkowie organizacji "Jehuda" Członkowie organizacji "Jehuda" przy pracy w fabryce maszyn "Centner", będącej przygotowaniem do pracy w Palestynie, 1933 r.
Fot: Żydowski Instytut Historyczny w Warszawie
Ciągle na nowo Żydzi budowali sobie na obczyźnie nową ojczyznę. Po zburzeniu przez Rzymian, w roku 70 naszej ery, drugiej świątyni w Jeruzalem, większość Żydów udała się do Palestyny i żyła w diasporzeSprawdź hasło w glosariuszu. Żydzi swoje rozproszenie po całym świecie postrzegali nie tylko jako przymus, który im został narzucony przez warunki ekonomiczne i polityczne, lecz widzieli w tym sens religijny. To rozproszenie interpretowali jako pokutę za minione winy, jednocześnie zaś jako zadanie, żeby zapowiedzieć światu prawdziwość jedynego Boga.

Wędrówki ludów nastąpiły z Mezpotamii i Egiptu przez Afrykę Północną do Hiszpanii. Tych Żydów nazywa się Sefardyjczykami. Druga duża grupa przybyła przez Turcję, Grecję i Włochy do Środkowej i Wschodniej Europy. Aszkenaz, jak według głównego celu tej wędrówki ludów nazywano Niemcy, stanowił później największą część całej społeczności żydowskiej. Już w 321 roku poświadczone jest istnienie pierwszej gminy żydowskiej w Kolonii. W średniowieczu liczba Żydów w Europie i odsetek ogólnej liczby ludności żydowskiej, mimo braku stabilizacji żydowskiej egzystencji, wzrósł.
Rosyjski Żyd w trakcie modlitwy Rosyjski Żyd w trakcie modlitwy
Fot: Żydowski Instytut Historyczny w Warszawie

W poszukiwaniu lepszego życia


Przemieszczanie się Żydów było zależne od zmian panujących władców, wypędzeń, prześladowań, jak i od subiektywnego, własnego poszukiwania lepszego życia i zaspokojenia potrzeb zawodowych. Pogromy Sprawdź hasło w glosariuszu z powodu wypraw krzyżowychSprawdź hasło w glosariuszu, od 1096 r., zmusiły dużą część Żydów w Zachodniej i Środkowej Europie do opuszczenia swojej ojczyzny. Wystąpienia antyżydowskie osiągnęły swój punkt kulminacyjny podczas wielkich epidemii w Europie, w latach 1348/49. Oprócz wypędzeń trzeba wspomnieć o podróżach kupców, bankierów, czy lekarzy. Ci ciągle wędrujący Żydzi w wielu wypadkach mieli funkcję meditatorów, choćby z punktu widzenia kulturalnego.

Inny rodzaj ruchliwości ukształtował się z powodu wielu zubożałych Żydów, którzy nigdzie nie posiadali prawa zamieszkania i pobytu. Po wojnie trzydziestoletniej, zarówno w Holandii, jak i w Niemczech było wielu wędrujących "żebrzących Żydów", którzy albo przyłączali się do chrześcijańskich żebraków lub band zbójeckich, albo organizowali się w czysto żydowskie bandy. Szeroko rozprzestrzeniony fenomen, tak jak Jacob Mozes, osławiony założyciel "Grote Nederlandse Bende".

Czytaj też następujący artykuł


Opowieści na temat "Mobilność i migracja"


Widok na Synagogę Saula Wahla

Levy Ali Cohen, 1862 r.

Sklep Hildesheimów

"Lebewohl"-nekrolog rodziny Meyer-Wolff 1880 r.

Pesa Mehltopf Rosenzweig z dziecmi: Izaakiem Lejbem, Moszkiem Aronem i Miriam

Fragment rękopisu opowiadania "Androginus” Izaaka Bashewisa Singera

Ciasno zapisana kartka pocztowa, napisana w 1939 w obozie w Zbaszynie

Nagłówek strony sportowej CV-Zeitung, z 30 czerwca 1938

Szyld zabraniający Żydom korzystania z parku

Pochód pierwszomajowy w 1933 r. w Ahlen/Westfalia

Młodzież w "Gut Winkel"

Chaim Zylberklang w Żółkiewce